YAZARLAR

DİĞER YAZILARI

Prof. Dr. Mustafa ÖZBALCI

SANAT, SANAT TARİHİ VE SANAT EĞİTİMİ

Hatırlanacağı üzere yakın bir zaman önce Sayın Millî Eğitim Bakanı eğitim sisteminde birtakım değişiklikler yapılacağından söz etmiş ve bu yeni dönemde “Sanat Tarihi” adıyla bir ders okutulacağından da söz etmişti. Bu çok güzel ve müjdeli nitelikte bir haberdi. Zira bizim eğitim sistemimizin en önemli eksikliklerinden biri de sanat ve sanat tarihi eğitimidir. O bakımdan, henüz hangi sınıflarda ve nasıl bir müfredatla okutulacağını bilemediğimiz böyle bir dersin okutulması, gerçekten çok isabetli ve faydalı olacaktır. Eğer imkânı varsa ilkokul, ortaokul ve liselerin her sınıfında zorunlu bir ders olarak okutulmalı ve elbet öğrencilerin yaşına, eğitim seviyesine ve sınıfına göre dikkatle ve özenle hazırlanmış, güzel sanatların her dalına yer veren kapsamlı bir müfredat uygulanmalıdır. Böyle bir dersi okutmaktan amaç, elbet ilgili sanat ve sanatçı hakkında klişe hâline gelmiş birtakım teorik bilgiler vermek ve onları ezberletmek değil, çocuklarda ve gençlerde estetik bir zevk ve heyecan duygusu geliştirmek, onların sanat eğilim ve yeteneklerinin önünü açmak ve zenginleştirmek olmalı, teori ile uygulama birlikte yürütülmeli, mümkün olduğu kadar çocuklar sanat ürünlerinin kendisi ile bizzat yüz yüze getirilmeye çalışılmalıdır. Bunun için de ilköğretimden itibaren düzenlenecek eğitim amaçlı gezilerle çocuklara ve gençlere tarihî mekânlar ve eserler, Yahya Kemal’in “şanlı mezarlıklar” olarak nitelediği müzeler, kütüphaneler sık sık gezdirilmeli ve tanıtılmalıdır. Zira bir şeyi sözle, anlatmakla hakkıyla tanımak ve tanıtmak mümkün değildir. O şeyin kendisini görmek ve göstermek lâzımdır. Cengiz Aytmatov’un dediği gibi, “İnsan her şeyi anlatamaz. Zaten kelimeler de her şeyi anlatmaya yetmez.” Esas olan o şeyi bizzat görmektir.

Elbet millî kültürümüzün beslendiği temel kaynakların başında gelen ve birçoğu bugün maalesef unutulmakta olan geleneksel el sanatlarımız asla ihmal edilmemeli, onlara ayrı bir özen ve dikkat gösterilmelidir. Tarih boyunca sanat ve (hatta zanaat) adına ortaya koyduğumuz bütün değerler yetişmekte olan nesillere tanıtılmalı ve sevdirilmelidir. Bu onların dünya sanatını ve sanatçılarını sevip öğrenmelerine bir engel teşkil etmez. Onları da öğrensinler. Öğrenmeleri de gerekir. Çünkü yeni bir şey üretme, ortaya bir eser koyma işi olan sanat, evrensel bir değerdir. Ama onlar, önce kültür ve medeniyetimizin temel harcında ve millî kimliğimizin oluşup gelişmesinde önemli bir yer işgal eden dilimizi, mûsikîmizi, mimarimizi, bütün el ve halk sanatlarımızı çok yakından tanımalı, öğrenmeli, bilmeli ve sevmelidirler. “Bizim öz mûsikîmizin” ölümsüz nağmelerini, türkülerimizi ve manilerimizi dinleyerek büyümeli, süsleme sanatımızın, minyatürün, çiniciliğin, ebrunun, hat sanatının, tezhibin, gergefte nakış işlemenin, tezgâhta halı, kilim, hasır ve kumaş dokumanın inceliklerini ve sırlarını kavramalı, mühendis ve mimar adaylarımız Koca Sinan’ı çok iyi tanıyarak, bilerek ve öğrenerek işe koyulmalıdırlar. İlhamını gelenekten ve geçmişten alan her gerçek sanatçı, ortaya koyduğu eserlerle yeni nesillerin ufkunu açar, onları sağlam kültür köprüleriyle birbirine bağlar. Bu bağ koparsa millî hayat tehlikeye girer. Tanpınar’ın dediği gibi, “millî hayat devamdır; devam ederek değişmek, değişerek devam etmektir.” Gelenekten kopuk, ondan beslenmeyen her yenilik, köksüz ağaç gibidir, kısa zamanda yok olup gider. Zira ağaç gıdasını köklerinden, millet ise geçmişinden, tarihinden ve inancından alır. Tarih boyunca ortaya koyduğu bütün kültürel değerleri, bilgi dağarcığını ve yaşadığı tecrübeyi yansıtan her türlü sanat eserlerini, yetişmekte olan nesillerine aktaramayan milletler hafızasını kaybediyor demektir. Çünkü bunlar millî kültürün can damarını oluştururlar. Eğer bunlar yozlaşır, unutulur ya da yeni nesillere doğru bir şekilde tanıtılıp öğretilmezlerse, millî hayatın tabiî akışı durur; giderek millet çözülür ve dağılır. Tarih bunun örnekleri ile doludur. Her çeşit kültür ve sanat eseri, millî hayatı zenginleştiren, besleyen ve onu yarınlara taşıyan vazgeçilmez bir değerdir. Nesiller bunlar vasıtasıyla birbirine bağlanır, tanışır ve kaynaşırlar. Sağlıklı bir toplum yapısı da ancak böyle teşekkül eder ve süreklilik kazanır. Cemil Meriç’e göre, “Milleti yapan mazidir.” Ünlü İngiliz devlet adamı Winston Churchill de, “Ne kadar geriye bakarsanız o kadar ileriyi görürsünüz.” demektedir. Evet, mazi bir gerçektir. Biz istesek de istemesek de o vardır. En akıllı ve gerçekçi yol, onu yok saymak değil, yeniden keşfetmek ve geleceği inşa ederken ondan faydalanmayı bilmektir.

Bugün ebru, tezhip ustaları, hattatlar, hatta berberler, terziler, marangoz, kaporta ve motor ustaları, demirci, bakırcı, kalaycı vb. gibi ustalar, yetiştirmek için çırak bulamamaktan yakınıyorlar, dolayısıyla bu alanlarda yeni ustalar da yetişmiyor. Atalarımızın dediği gibi, “sanat altın bileziktir.” Hiçbir ülkede herkesin kamuda görevli bir memur olarak çalıştırılması mümkün değildir. Her şeyi devletten beklememek lâzımdır. Gençler, daha kolay iş bulabilmek ümidiyle üniversite önlerinde yığılıyor, sonra da bir memur kadrosu alabilmek için yıllarca devlet kapısında beklemeye mahkûm oluyorlar. Bu mutlaka önlenmelidir. Bunun için de onların kollarına bu “altın bileziğin” bir halkasını takmanın bir yolu bulunmalı, onların erken yaşlarda kendiişlerini kurabilecek bir eğitim verilerek yetişmeleri ve hayata hazırlanmaları sağlanmalıdır. Bu cesaret, bu özgüven onlara mutlaka verilmeli, sanatın ve zanaatın her dalında yeni ustalar yetiştirmenin yolları aranmalı, bunun için gerekli imkânlar hazırlanmalıdır. Böylece bir ölçüde işsizlik oranının düşürülmesi ve üretimin artırılması da mümkün olabilecektir. Bunun için ahilik teşkilatımıza benzer bir sistemi hayata geçirmeyi bile düşünebilmeliyiz.

ŞİİR VE ŞÂİR(1)SANAT ÜZERİNE DÜŞÜNCELERYAHYA KEMÂL VE TÜRKÇEATATÜRK VE TÜRKÇEDİN VE TOPLUM İLİŞKİSİ ÜSTÜNEÖNCE ŞİİR VARDIİNSAN GÖNLÜNDEN İBARETTİRKÜLTÜR, DİL VE EĞİTİM-ÖĞRETİMDİL, DİLLER VE DİLİMİZ      OKUMAK VE YAZMAK ÜSTÜNEYazarın Tüm Yazıları
Yazarlar
Osman KARA
BİR ÖLÜMÜN ARDINDAN
Osman KARA
M. Halistin KUKUL
TÜRKİSTAN’DA ZAMAN
M Halistin KUKUL
Mustafa GENÇ
YENİ BİR LAİKLİK YOKSA YENİ BİR DİN Mİ?
Mustafa GENÇ
Prof. Dr. Mustafa ÖZBALCI
ŞİİR VE ŞÂİR(1)
Prof Dr Mustafa ÖZBALCI
Atilla ÇİLİNGİR
TARİHİMİZE NOT DÜŞEN GERÇEKLER… (Zaman Asla Kaybolmaz)
Atilla ÇİLİNGİR
Mustafa ÖZDEMİR
SEMERKANT
Mustafa ÖZDEMİR
Nevval SEVİNDİ
ACILI KISA TARİH
Nevval SEVİNDİ
Vedat ÇINAROĞLU
TÜRKLÜK NAMUSUMUZDUR
Vedat ÇINAROĞLU
Adem ERTÜRK
Etme bulma dünyası ya hani, edenler ne zaman buluyordu
Adem ERTÜRK
Embiya SANCAK
ÜÇ AYDIR YAZAMIYORDUM
Embiya SANCAK
Prof. Dr. İsrafil BALCI
İftira ve İtibar Suikastçılığı
Prof Dr İsrafil BALCI
Dr. İbrahim YILDIRIM
Fethin simgesi Ayasofya
Dr İbrahim YILDIRIM
Yılmaz HOCAOĞLU
BİRAZ ORDAN BİRAZ BURDAN 2
Yılmaz HOCAOĞLU
Turgay SÖZEN
Pandemi Devam ediyor, Tedbir ve Kurallara Dikkat...
Turgay SÖZEN
Sacit ACAR
ORTAYA KARIŞIK
Sacit ACAR
Saffet Atik
Samsun’un Liman ve Demiryolu Sorunları (2)
Saffet Atik
Burak GÜLEÇ
Lider diyeceksiniz
Burak GÜLEÇ
Enis ERSOY
İmamoğlu’nun Kanal İstanbul stratejisi
Enis ERSOY
Türker GÖKSEL
Mithatpaşa Lisesi ve Sekizinci Kitap
Türker GÖKSEL
Mustafa KESKİN
Yerli Arabamızı Anlayabildik mi
Mustafa KESKİN
Ahmet HAYVALI
TEK DÜZEN HESAP PLANI
Ahmet HAYVALI
Dr. Işık ÖZKEFELİ
NİYETLER ALENİYET KAZANIRKEN
Dr Işık ÖZKEFELİ
Prof. Dr. Yücel TANYERİ
Açıkhava AVM
Prof Dr Yücel TANYERİ
Prof. Dr. Ahmet Nizamettin AKTAY
Gagavuzya İzlenimleri
Prof Dr Ahmet Nizamettin AKTAY
Hüseyin ÖZBAY
OSMAN TÜRKAY
Hüseyin ÖZBAY
Mehmet Ali BAYAR
PROF.DR.MÜMTAZ SOYSAL'IN ARDINDAN...
Mehmet Ali BAYAR
Prof. Dr. İbrahim TELLİOĞLU
SEVDİKLERİMİZ ÜZERİNDEN EMPATİ YAPARAK DÜNYAYI ANLAMAYA ÇALIŞMAK
Prof Dr İbrahim TELLİOĞLU
Hilmi EKER
PİLOT İLÇE LADİK
Hilmi EKER
Murat İLHAN
PİCASSO...
Murat İLHAN
Nami Cem İYİGÜN
ASKERİ HAREKÂT
Nami Cem İYİGÜN
Mustafa ENGİN
TARIM MI, ENERJİ Mİ!?
Mustafa ENGİN
Tufan AKCAGÖZ
SİZ SİZ OLUN
Tufan AKCAGÖZ
Necmi HATİPOĞLU
EKONOMİK KRİZ Mİ, O DA NE?
Necmi HATİPOĞLU
Hülya Korkut ÖZAK
Öyleyse sen Türk değilsin...
Hülya Korkut ÖZAK
Prof. Dr. Erdal AĞAR
YABANCI DİLLE EĞİTİM
Prof Dr Erdal AĞAR
Nuray YILMAZ
HIYAR… TUZ… TUZLUK
Nuray YILMAZ
Dr. Faruk TAN
İNSAN
Dr Faruk TAN
İshak MEMİŞOĞLU
OTOPARKIMI İSTİYORUM
İshak MEMİŞOĞLU