YAZARLAR

DİĞER YAZILARI

Prof. Dr. Mustafa ÖZBALCI

KÜLTÜR VE MİLLET İLİŞKİSİ ÜZERİNE (1)

             Kültür kelimesinin aslı, Lâtince’de ziraat, tarım, ekip biçme gibi anlamlara gelen “cultura” (kultura) kelimesidir. Fakat kelimenin aynı dilde mecaz ve teşbih yoluyla terbiye, eğitim, geliştirme ve yetiştirme gibi anlamlarda kullanıldığı da görülmektedir. Tarih boyunca hemen her devirde kültür kelimesine böyle farklı ve zengin anlamlar verildiği için, kültür kavramı, milletlerin ve medeniyetlerin tarihinde daima çok köklü ve çok önemli bir değer ifade etmiş, hatta zaman zaman bizzat medeniyet anlamında kullanıldığı bile olmuştur. Kültür kelimesi taşıdığı bütün bu anlamlarla Batı dillerine 18. yüzyılın sonlarına doğru girmiş ve yerleşmiştir. Fransızlar onu “kültür,” İngilizler “kalçır” olarak seslendirmiş ve dillerine mal etmişlerdir. Almanlar ise onu “kultur” olarak seslendirip yazmaktadırlar.

            İster Avrupalı, ister Asyalı ya da Amerikalı olsun hiçbir millet kök itibariyle Latince olduğu için “kültür” kelimesine karşı bir tavır geliştirmemiş, tam tersine kültürü, kendi millî varlığı için çok önemli ve hayatî pek çok unsuru ve değeri içinde barındıran derin anlamlı, zengin muhtevalı ve sihirli bir kelime olarak görmüş ve benimsemiştir. Ancak Batı dillerinde kelimeye zaman içinde çok farklı anlamlar da verildiği için kültür kavramı uzun bir süre oldukça karmaşık bir mahiyet arz etmiştir. Bilindiği gibi millet, kendine has kültürü olan bir topluluktur. Her milletin varlığını devam ettirebilmek için kıyasıya mücadele ettiği günümüz dünyasında da millî kültürler, milletler için en önemli faktörlerden birisi olmaya devam etmektedir. Bunun için de her millet, kültürünün yozlaşmaması için ne gerekiyorsa yapmakta,  insanlarını bu şuur içinde eğitip yetiştirmek için büyük bir gayret göstermektedir.  

         Biz Türkler, kültür kelimesini, Tanzimat’tan sonra aldığımız pek çok şey gibi Fransızca’dan aynen almışız ve çok daha sonraları Ziya Gökalp’in Arapça’da “çift sürme, toprak işleme, ekip biçme” gibi anlamlara gelen “hars” kelimesini kültür karşılığı olarak teklif edişine kadar, Fransızların anladığı ve kullandığı anlamda, yani “maarif” veya daha geniş anlamıyla “irfan” karşılığı olarak kullanmışızdır. Ziya Gökalp’in teklif ettiği “hars” kelimesi de, Millî Edebiyat Devri’nde dilin sadeleştirilmesi, Doğu ve Batı dillerinden alınan bazı kelimelerin Türkçenin yapısına ve kurallarına göre söylenip yazılarak kullanılması ve böylece Türkçeye mal edilmesi şeklindeki çalışmalar sebebiyle pek fazla tutunup kullanılmamıştır. Bu devirde de, “kültür” kelimesi daha çok benimsenmiş ve kullanılmıştır. Cumhuriyet döneminde “kültür” karşılığı olarak teklif edilen ve birtakım yazar ve çizer tarafından benimsenmiş olan “ekin” kelimesinin de sevildiği ve yaygın bir kullanım alanı bulduğu söylenemez. Netice itibariyle “kültür” kelimesi, bugün bizde ve Batı dillerinde kök anlamına uygun olarak okunup yazılmakta ve kullanılmaktadır. Bir vesileyle yukarıda da belirtildiği gibi, Batı dillerinde kelimenin zaman içinde yeni ve farklı anlamlarda da kullanılması, dolayısıyla kültür kavramının karmaşık bir mahiyet arz etmesi yüzünden, kültürün çok değişik şekillerde tarif edildiği de görülmüştür.  Yapılan tespit ve araştırmalara göre, bu gün kültürün 160 civarında tarifi vardır. Elbet bu tarifleri belli bir oranda birleştiren ortak ve benzer taraflar da vardır ve kültür, çoğu zaman öyle zannedildiği gibi, sadece “kazanılmış bir bilgiler bütünü” değil, “pek çok şeyi okuyup öğrendikten ve unuttuktan sonra geriye kalan bir tortu” da değil, çok daha zengin, çok daha geniş ve çok daha derin anlamları olan bir oluşumdur, milletleri birbirinden ayıran millî bir tecrübenin birikimidir, bir hayatı anlama ve yaşama tarzının ifadesidir ve bütün bu özellikleriyle de millet adını verdiğimiz büyük insan topluluğunun can damarını teşkil eder. Bütün kültür tariflerinden çıkarılacak netice de, aşağı yukarı bundan ibarettir.

        Şurası bir gerçektir ki, kültür kavramı ile millet kavramı arasında çok köklü ve ayrılmaz ilişkiler vardır. Bu iki kavram, et ile tırnak gibi birbirine bağlıdır; bunların ayrı düşünülmesi mümkün değildir. Kültür bir milletin karakteristik özelliklerini şekillendiren, onun hayatını kolaylaştıran ve yönlendiren bütün değerleri içinde barındırır ve nerede millet olma seviyesine ulaşmış bir insan topluluğu varsa, orada millî ve yerli bir kültür de var demektir. Çünkü kültür, bir millete şahsiyetini veren, onun öteki milletlerden ayrılan taraflarını ortaya koyan ve tarihin tabii akışı içinde kendiliğinden oluşarak ait olduğu milletin maddî ve manevî bütün değerlerini ahenkli bir bütün hâlinde içinde barındıran zengin bir hazinedir. O millete ait her şeyi bu hazinede bulmak mümkündür. Rahmetli hocamız Mehmet Kaplan’ın dediği gibi, tabiatın verdiği ile yetinmeyerek onu değiştirmesi, kendi emrinde ve hizmetinde kullanması ve hatta onu aşması, insanoğlunu diğer canlılardan ayıran çok önemli bir özelliktir. Bir millete mensup olan insanların tarihin tabii akışı içinde maddî ve manevî her şeyi işleyip geliştirerek vücuda getirdiği bütün değerler, kültür sahasına girerler ve o milletin kimlik kartını, onun orijinalitesini ifade ederler. Kısaca söylemek gerekirse, millet kültürü yaratır, kültür de milleti yaşatır. Bir milletin kültürünü meydana getiren maddî ve manevî unsurların başlıcaları tarih, dil, din, çeşitli sanat eserleri, örf ve âdetler, gelenek ve görenekler, farklı davranış şekilleri, duyuş ve düşünüş tarzlarıdır. Bütün bu değerler, milletleri birbirinden ayıran vasıflar olarak ortaya çıkar ve milletin hayatı ile birlikte değişerek gelişir ve kültürleşirler. Elbet kültürün Doğu kültürü, Batı kültürü, İslâm kültürü, Hıristiyan kültürü, Grek ve Latin kültürü, halk kültürü gibi daha pek çok çeşidi de vardır. Ama bunlar içinde bir milleti var eden ve yaşatan millî kültürdür. Yeryüzünde ne kadar millet varsa o kadar da millî kültür var demektir. Bir İngiliz bir Fransız’a, bir Türk’e, bir Çinli’ye veya bir Japon’a pek benzemez. Bunlar arasında çok önemli farklar vardır. Bu farklar çoğu kere sadece fizikî görünüş ve yapıda da değildir. Birbirinden çok ayrı istikâmetlerde oluşup gelişmiş olan millî kültürleri, farklı milletlere mensup insanları tamamen değişik karakter ve mizaçta varlıklar olarak ortaya çıkarmıştır. Sözgelimi, bir Türk’ün gözyaşlarına boğulduğu herhangi bir olay karşısında başka milletlere mensup kimi insanlar hiç etkilenmeyebilirler, hatta kahkaha ile gülebilirler. Bunun gibi, bir İtalyan ile bir Fransız’ın ya da bir Japon’un ağlayışları, tebessümleri, oturuş kalkışları, yiyip içme kültürleri ve alışkanlıkları da birbirine benzemeyebilir.  Çünkü insanların hayata bakışı, hayatı, olayları ve eşyaları yorumlayışı, zevk ve duygu dünyaları birbirinden tamamen ayrı doğrultularda gelişme göstermiş ve tarihin akışı, her millete, onun kendi özüne uygun düşen bir sanat, bir dil, bir felsefe, kısaca bir kültür vermiştir. Bu da dünyada insanların farklı milletler halinde bir araya gelmesine yol açmıştır. Eğer tek bir dünya kültüründen söz edilebilseydi, o takdirde her bakımdan kendisine benzeyen tek bir dünya milletinden söz etmek de mümkün olabilirdi. Oysa geçen zaman ve yaşanan tarihi devirler ve olaylar, bunun böyle olmadığını bize göstermiştir. Bugün yaşadığımız olayların seyri de, bunun hep böyle sürüp gideceğini göstermektedir.

        Ancak, ayrı kültürlere sahip olan bu milletler, birbirlerinden tamamen kopmuş, tecrit edilmiş bir halde de yaşamazlar. Onlar arasında aynı dünyada birlikte yaşamaktan ve çok değişik konularda temas ve alışveriş içinde bulunmaktan ileri elen çok sıkı ilişkiler vardır. Bunun tabii bir sonucu olarak her millet, tarih boyunca oluşup gelişen ve kendine özgü birtakım ayırıcı unsurlar ihtiva eden millî kültürü ile insanlığın, yani bütün öteki milletlerin şu veya bu oranda ortak eseri olan medeniyet kadrosu içinde yer alır. Yani önce millet ve millilik, sonra medeniyet gelir. Millî olmadan medenî olunamaz. Dünyada, medenî değerlere ve ölçülere sahip bir millet olarak yaşayabilmenin ilk ve en önemli şartı, her şeyden önce zengin, canlı ve kuvvetli bir kültüre sahip olmaktır. Çünkü kültürleri zayıf ve yozlaşmış olan ya da mevcut kültürlerini işleyip canlı tutamamış, onu yeni nesillerine aktaramamış milletler, genellikle medeniyette de zayıftırlar veya taklitçi konumdadırlar. Böyle milletlerin medenî milletler tarafından horlanıp ezilmeleri de daima mümkündür ve maalesef günümüzde bunun pek çok örneğini de vardır. (Devam edecek).  

KİTAP VE OKUMAK ÜSTÜNE (1)İŞSİZLİK VE KALKINMA ÜSTÜNEKALKINMA KÖYDEN Mİ, ŞEHİRDEN Mİ BAŞLAMALI?KİTAP, BİLGİ VE KÜLTÜR CAHİLLİK, FENALIK, TEMBELLİK, AKIL VE İLİM (2)CAHİLLİK, FENALIK, TEMBELLİK, AKIL VE İLİM (1)MİLLET, MİLLÎ KÜLTÜR VE ATATÜRKÇANAKKALE SAVAŞLARI VE ÇANAKKALE RUHUBAYRAMLAR VE NEVRUZ (BAHAR BAYRAMI-2)KÜLTÜR VE MİLLET İLİŞKİSİ ÜZERİNE (2)Yazarın Tüm Yazıları
Yazarlar
Osman KARA
BU AÇIK BİR İSTİLADIR
Osman KARA
Prof. Dr. Mustafa ÖZDEMİR
İLK ADIM İSKELESİ
Prof Dr Mustafa ÖZDEMİR
Atilla ÇİLİNGİR
‘’19 MAYIS 1919’’ BAĞIMSIZLIĞIMIZA ATILAN İLK ADIM
Atilla ÇİLİNGİR
Mustafa GENÇ
RAMAZAN SONRASI MÜSLÜMAN’A DOKUNMAK…
Mustafa GENÇ
M. Halistin KUKUL
O, BİTTİ BEYİM
M Halistin KUKUL
Prof. Dr. Mustafa ÖZBALCI
KİTAP VE OKUMAK ÜSTÜNE (1)
Prof Dr Mustafa ÖZBALCI
Nevval SEVİNDİ
ACILI KISA TARİH
Nevval SEVİNDİ
Vedat ÇINAROĞLU
TÜRKLÜK NAMUSUMUZDUR
Vedat ÇINAROĞLU
Adem ERTÜRK
Etme bulma dünyası ya hani, edenler ne zaman buluyordu
Adem ERTÜRK
Embiya SANCAK
ÜÇ AYDIR YAZAMIYORDUM
Embiya SANCAK
Prof. Dr. İsrafil BALCI
İftira ve İtibar Suikastçılığı
Prof Dr İsrafil BALCI
Dr. İbrahim YILDIRIM
Fethin simgesi Ayasofya
Dr İbrahim YILDIRIM
Yılmaz HOCAOĞLU
BİRAZ ORDAN BİRAZ BURDAN 2
Yılmaz HOCAOĞLU
Turgay SÖZEN
Pandemi Devam ediyor, Tedbir ve Kurallara Dikkat...
Turgay SÖZEN
Sacit ACAR
ORTAYA KARIŞIK
Sacit ACAR
Saffet Atik
Samsun’un Liman ve Demiryolu Sorunları (2)
Saffet Atik
Burak GÜLEÇ
Lider diyeceksiniz
Burak GÜLEÇ
Enis ERSOY
İmamoğlu’nun Kanal İstanbul stratejisi
Enis ERSOY
Türker GÖKSEL
Mithatpaşa Lisesi ve Sekizinci Kitap
Türker GÖKSEL
Mustafa KESKİN
Yerli Arabamızı Anlayabildik mi
Mustafa KESKİN
Ahmet HAYVALI
TEK DÜZEN HESAP PLANI
Ahmet HAYVALI
Dr. Işık ÖZKEFELİ
NİYETLER ALENİYET KAZANIRKEN
Dr Işık ÖZKEFELİ
Prof. Dr. Yücel TANYERİ
Açıkhava AVM
Prof Dr Yücel TANYERİ
Prof. Dr. Ahmet Nizamettin AKTAY
Gagavuzya İzlenimleri
Prof Dr Ahmet Nizamettin AKTAY
Hüseyin ÖZBAY
OSMAN TÜRKAY
Hüseyin ÖZBAY
Mehmet Ali BAYAR
PROF.DR.MÜMTAZ SOYSAL'IN ARDINDAN...
Mehmet Ali BAYAR
Prof. Dr. İbrahim TELLİOĞLU
SEVDİKLERİMİZ ÜZERİNDEN EMPATİ YAPARAK DÜNYAYI ANLAMAYA ÇALIŞMAK
Prof Dr İbrahim TELLİOĞLU
Hilmi EKER
PİLOT İLÇE LADİK
Hilmi EKER
Murat İLHAN
PİCASSO...
Murat İLHAN
Nami Cem İYİGÜN
ASKERİ HAREKÂT
Nami Cem İYİGÜN
Mustafa ENGİN
TARIM MI, ENERJİ Mİ!?
Mustafa ENGİN
Tufan AKCAGÖZ
SİZ SİZ OLUN
Tufan AKCAGÖZ
Necmi HATİPOĞLU
EKONOMİK KRİZ Mİ, O DA NE?
Necmi HATİPOĞLU
Hülya Korkut ÖZAK
Öyleyse sen Türk değilsin...
Hülya Korkut ÖZAK
Prof. Dr. Erdal AĞAR
YABANCI DİLLE EĞİTİM
Prof Dr Erdal AĞAR
Nuray YILMAZ
HIYAR… TUZ… TUZLUK
Nuray YILMAZ
Dr. Faruk TAN
İNSAN
Dr Faruk TAN
İshak MEMİŞOĞLU
OTOPARKIMI İSTİYORUM
İshak MEMİŞOĞLU