YAZARLAR

DİĞER YAZILARI

Saffet Atik

Samsun’un Liman ve Demiryolu Sorunları (1)

Samsun’un liman ve demiryolu sorunları uzun süredir Samsun kamuoyunun gündemindedir. Bu iki ulaşım altyapısı Samsuna büyük kazanımlar sağladığı gibi, kentin sıkışık yapısından ötürü, özellikle kentsel yaşam ve çevre kalitesi açısından çok önemli sorunları da yaratmıştır. Bunlar, bir yazıda bitirilemeyecek kadar uzun ve önemlidir. O nedenle bu ilk yazımı (1) olarak adlandırdım, olanaklar elverirse bu yazı serisine devam edeceğim.

 

Samsun Cumhuriyet döneminde, özellikle kuruluştan 1980 li yılların ortalarına kadar hızla gelişen ve Cumhuriyetin sağladığı olanaklarından en fazla yararlanan kentler arasında yer almıştır. Nitekim, Samsun 1936 yılında demiryoluna kavuşur. Osmanlı döneminde demiryoluna bağlanan; İzmir, Mersin, İstanbul, Mudanya, Bandırma ve İskenderun’dan sonra, Cumhuriyet Döneminde demiryoluna kavuşan ilk sahil kenti Samsun’dur. Bunu Zonguldak, son yılarda da Tekirdağ takip eder. 1960 yılların başında Samsun Limanının yapımıyla; demiryolu rıhtımlara ve gemilere kadar uzanır ve Samsun gerçek anlamda bir liman kenti olur.

 

Demografik gelişme göstergeleri bu iki önemli altyapının Samsun’u önemli ölçüde ve olumlu yönde etkilediğini gösterir. Nitekim, 1985 yılına dek Samsun; İstanbul ve İzmir’den sonra Türkiye’nin kıyıdaki 3. büyük yerleşmesidir. Ancak, 1985’de bu sırasını kaybetmiştir. Bu yılda Mersin (314.350 kişi) ve Antalya (262.144 kişi) merkez ilçe nüfusları ile 240.674 kişi nüfusa sahip Samsun’u geçmişlerdir. Özetle, Samsun 1923 - 1985 yılları arasında önemli atılımlar yapmıştır. Ancak son 35 yıldır giderek artan bir oranda ekonomik ve demografik kayıplara uğramış ve nüfus liginde geri sıralara düşmüştür. Ne olmuştur da Samsun bu olumsuzlukları yaşamıştır. Görüşlerimi bir diğer yazımda açıklayacağım.

 

Demiryolu 1940 lı yılların Samsununa katkısı çok olmuştur. Özellikle demiryoluna sahip ilçeler, Kavak, Ladik (istasyon yerleşmeye 15 km uzaklıktadır) ve Havza, il merkezine kolay erişmiştir. Hat üzerinde kalan Amasya, (ve daha sonra hızla gelişecek olan Suluova) Turhal ve Zile ile hattın eriştiği Sivas, O dönemde de bilinen önemli yerleşmelerdir ve doğal olarak Samsun’un hinterlandında bulunmaktadırlar.

 

Her liman kentinde olduğu gibi, demiryolu Samsunda da rıhtımlara ulaşmış, kentin ve limanın konumundan ötürü de demiryolu hatları kentin önünü tamamıyla kapamıştır. Demiryoluna sahip diğer kentler de benzer sorunlar yaşanmıştır. Örneğin, İstanbul’da Haydarpaşa limanı sıkışıklık nedeniyle neredeyse terkedilmiş, Sirkeci Garı sadece yolcu taşımacılığı için kullanılmış, yük taşımacılığı tesisleri Halkalı’ya taşınmıştır. İzmir Alsancak’ta limana bağlı trafik sorunu devasa viyadük ve katlı kavşaklarla çözülmüştür. Mersin ise konut yerleşim alanlarının büyük bir kısmını batıya, Mezitli yönüne kaydırarak kıyıyı halka açmıştır.

 

Samsun’da günümüzde yaşanan demiryolu kaynaklı sorunlara 1970 li yılların sonunda çözüm aranmıştır. Nitekim, O dönemde Samsunda kurulu olan Samsun Nazım Plan Bürosunca üretilen Samsun Kent Bütünü Nazım İmar Planında; Samsun Marşandiz İstasyonu ve tren teşkil ve triyaj hatlarının Mert ırmağı vadisinin batı kesimine taşınması öngörülmüştür. Bu kararın ayrıntıları ve gerekçeleri şöyle açıklanmıştır.

 

1. Mevcut ve gelecekteki trafik yoğunluğu gözetilerek, kent içindeki Samsun Garı sadece yolcu amaçlı kullanılmalıdır.

2. Samsun Limanına giden tren trafiği ve liman sahasında tren teşkili olabildiğince azaltılmalıdır. Bu çerçevede;

3. Samsun Limanına ve Yolcu Garına giden trenler yeni önerilen Marşandiz Garında teşkil edilmeli, liman içinde trafiği en aza indirilmelidir. Kazanılan saha açık ve yeşil alanlar olarak değerlendirilmelidir.

4. Doğuda Organize Sanayi Bölgesi önünde yeni bir limanın ilk nüvesi de atılmalıdır. (Nitekim, bu kıyı yapısı Plan Açıklama Raporunda açıklanmış ve maketi de yapılmıştır.) Sanayi ve depolama alanları Kutlukent-Tekkeköy kesiminde yer almalıdır. Bu kesime gidecek yük trenlerin teşkili de Mert Irmağı Vadisinde öngörülen tesislerde yapılmalıdır.

 

Bunlar; 40 yıl önce 1980 li yıllarda geliştirilen radikal önerilerdir. Ancak, yapılabilirdir ve inşa edilmiş örnekleri de vardır. Nitekim, İstanbul Halkalı ve Ankara Güvercinlik Marşandiz Garları örnek olarak gösterilebilir.

 

Ancak, günümüzde durum değişmiştir. Her şeyden önce, bu önerilerin yapıldığı tarihinden günümüze yarım yüzyıla yakın bir süre geçmiştir. Mert Irmağı boyunca önerilen demiryoluyerine bazı depolama alanları inşa edilmiştir

Buna karşılık, Samsun’un doğusunda önemli sanayi ve depolama alanları inşa edilmiş ve işletmeye alınmıştır. Bunlar da onaylı Samsun Nazım Planının önerileridir. Doğuda; iki adet Organize Sanayi Bölgesi, üç adet Küçük Sanayi Sitesi, çok sayıda akaryakıt ve sıvı gaz depolama tesisi, tank çiftliği ve iki adet iskele (Yeşilyurt ve Toros) kurulmuştur.

 

Bunlara ek olarak; TCDD Gelemen Lojistik Köyü ve Samsun Lojistik Merkezi (SLC) gibi iki önemli lojistik tesis de Tekkeköy kesiminde inşa edilmiştir.

Bunlara koşut olarak; Samsun ve Tekkeköy’den hinterlanda (Orta Anadolu) yönelik demiryolu yükünün ve tren trafiğinin daha da artacağı açıktır. Ancak, bu kent içi trafiğini olumsuz yönde etkilememelidir.

 

Görünen O’dur ki, soruna Mert Irmağı civarında çok katlı kavşakla çözüm aranacaktır. Çevre yolu ve Karadeniz Sahil yoluna inşa edilen katlı kavşağa benzer ağır bir yapı Mert ırmağı kenarına da kurulacaktır. Bu İzmir Alsancak çözümüne benzeyecektir. Gelişen metropollerde bu tür göze hoş gelmeyen ağır yapılara alışılmalıdır. Samsun için önemli olan kurulmuş altyapıdan ve tesislerden en üst düzeyde, en rantabl olarak yararlanmak ve kapasiteyi atıl bırakmamaktır. 1985 lerden sonra gelişmesi yavaşlayan Samsun, 1950 lerde yakaladığı büyümeyi ancak ve ancak, demiryolu dahil envanterini iyi ve akıllı kullanarak yakalayabilir.

Samsun’un Liman ve Demiryolu Sorunları (2)Samsun’un Liman ve Demiryolu Sorunları (1)Yazarın Tüm Yazıları
Yazarlar
Vedat ÇINAROĞLU
15 TEMMUZ’UN ÇÖZMEK-2
Vedat ÇINAROĞLU
Adem ERTÜRK
Adem’in Öteberileri 11 Ağustos 2020
Adem ERTÜRK
Prof. Dr. Mustafa ÖZBALCI
TÜRK, TÜRKLÜK VE TÜRK MİLLETİ
Prof Dr Mustafa ÖZBALCI
Osman KARA
HİLAFET Mİ DEDİNİZ?
Osman KARA
Atilla ÇİLİNGİR
BİR ZAMANLAR AKDENİZ’İN LAS VEGASIYDI…
Atilla ÇİLİNGİR
Prof. Dr. İsrafil BALCI
Merhaba Décadence
Prof Dr İsrafil BALCI
Mustafa GENÇ
DİYANET- AYASOFYA VE KEMALİSTLER!
Mustafa GENÇ
Embiya SANCAK
Omü Mimarlık Fakültesi Dekanı, Sayın Derya Oktay Samsun’a Veda Ederken
Embiya SANCAK
Dr. İbrahim YILDIRIM
Fethin simgesi Ayasofya
Dr İbrahim YILDIRIM
Yılmaz HOCAOĞLU
BİRAZ ORDAN BİRAZ BURDAN 2
Yılmaz HOCAOĞLU
M. Halistin KUKUL
TÜRK KADINI: 100 YIL ÖNCE..
M Halistin KUKUL
Turgay SÖZEN
Pandemi Devam ediyor, Tedbir ve Kurallara Dikkat...
Turgay SÖZEN
Nevval SEVİNDİ
KORONALI GÜNLER
Nevval SEVİNDİ
Sacit ACAR
ORTAYA KARIŞIK
Sacit ACAR
Saffet Atik
Samsun’un Liman ve Demiryolu Sorunları (2)
Saffet Atik
Burak GÜLEÇ
Lider diyeceksiniz
Burak GÜLEÇ
Enis ERSOY
İmamoğlu’nun Kanal İstanbul stratejisi
Enis ERSOY
Türker GÖKSEL
Mithatpaşa Lisesi ve Sekizinci Kitap
Türker GÖKSEL
Mustafa KESKİN
Yerli Arabamızı Anlayabildik mi
Mustafa KESKİN
Ahmet HAYVALI
TEK DÜZEN HESAP PLANI
Ahmet HAYVALI
Dr. Işık ÖZKEFELİ
NİYETLER ALENİYET KAZANIRKEN
Dr Işık ÖZKEFELİ
Prof. Dr. Yücel TANYERİ
Açıkhava AVM
Prof Dr Yücel TANYERİ
Prof. Dr. Ahmet Nizamettin AKTAY
Gagavuzya İzlenimleri
Prof Dr Ahmet Nizamettin AKTAY
Hüseyin ÖZBAY
OSMAN TÜRKAY
Hüseyin ÖZBAY
Mehmet Ali BAYAR
PROF.DR.MÜMTAZ SOYSAL'IN ARDINDAN...
Mehmet Ali BAYAR
Prof. Dr. İbrahim TELLİOĞLU
SEVDİKLERİMİZ ÜZERİNDEN EMPATİ YAPARAK DÜNYAYI ANLAMAYA ÇALIŞMAK
Prof Dr İbrahim TELLİOĞLU
Hilmi EKER
PİLOT İLÇE LADİK
Hilmi EKER
Murat İLHAN
PİCASSO...
Murat İLHAN
Nami Cem İYİGÜN
ASKERİ HAREKÂT
Nami Cem İYİGÜN
Mustafa ENGİN
TARIM MI, ENERJİ Mİ!?
Mustafa ENGİN
Tufan AKCAGÖZ
SİZ SİZ OLUN
Tufan AKCAGÖZ
Necmi HATİPOĞLU
EKONOMİK KRİZ Mİ, O DA NE?
Necmi HATİPOĞLU
Hülya Korkut ÖZAK
Öyleyse sen Türk değilsin...
Hülya Korkut ÖZAK
Prof. Dr. Erdal AĞAR
YABANCI DİLLE EĞİTİM
Prof Dr Erdal AĞAR
Nuray YILMAZ
HIYAR… TUZ… TUZLUK
Nuray YILMAZ
Dr. Faruk TAN
İNSAN
Dr Faruk TAN
İshak MEMİŞOĞLU
OTOPARKIMI İSTİYORUM
İshak MEMİŞOĞLU